Verbeteren versus verantwoorden
Er is brede consensus dat prestatie-indicatoren gedrag beïnvloeden. Maar of dat altijd positief is, daarover verschillen de meningen. Voorstanders zien indicatoren als objectief meetbare maatstaven binnen een gedeeld belang. In de praktijk van de Nederlandse zorg blijkt dat echter niet altijd houdbaar.
Het doel van een indicator is cruciaal: wat is de richting en wat is het toetsingstype? Met andere woorden, gaat het om intern verbeteren of extern verantwoorden? Bij intern gebruik zijn vertrouwen en interpretatie minder problematisch. Maar bij externe verantwoording kunnen de gevolgen groot zijn en is er weinig ruimte voor nuance. Dit vergroot het risico op ongewenst gedrag, zoals het manipuleren van data of suboptimale keuzes om maar goed te scoren. In onderstaande tabel zie je hoe deze twee benaderingen van elkaar verschillen, inclusief voorbeelden van typische KPI’s. Belangrijk om te beseffen: dezelfde KPI kan in beide contexten worden gebruikt. Wat begint als een intern leerinstrument, wordt vaak later ook extern gerapporteerd. Dat is niet zonder risico. Zodra een KPI onderdeel wordt van externe verantwoording, verandert de dynamiek. De ruimte voor reflectie en verbetering kan dan onder druk komen te staan!
Gooi het kind niet weg met het badwater
Het programma Ontregel de zorg lijkt soms te botsen met initiatieven zoals Value-Based Healthcare (VBHC), die juist inzetten op het meten en verbeteren van uitkomsten. Wat opvalt, is dat er vaak weinig onderscheid wordt gemaakt tussen intern en extern gebruik van indicatoren. In de drang naar minder administratie worden metingen soms in één klap geschrapt – ook die met waarde voor interne verbetering.
Daardoor verdwijnen nuttige indicatoren van de werkvloer, terwijl ze juist kunnen helpen om de zorg beter te maken. Het zou verstandig zijn om geschrapte indicatoren intern te blijven gebruiken. Juist doordat ze niet meer extern gerapporteerd hoeven te worden, ontstaat er ruimte voor reflectie en verbetering.
Meten om te verbeteren is iets anders dan meten om te verantwoorden. Verwarren we die twee, dan maakt reflectie plaats voor reputatie.
Praktische toepassing
Of het nu gaat om een verbeterprogramma, samenwerking in de GRZ-keten of een meerjarencontract met een zorgverzekeraar: het kiezen van de juiste set indicatoren is altijd een belangrijk onderdeel van het proces. Bij Vintura helpen we zorgorganisaties om hierin de juiste keuzes te maken.
Daarnaast is het goed om te kijken naar technologische oplossingen die de administratieve lastendruk verlichten. Denk aan spraakgestuurde vastlegging, AI-ondersteunde registratie of uniforme formats die aansluiten bij het primaire proces. Zo kost vastleggen geen extra tijd, en blijft de focus op zorg.
Wil je hier zelf mee aan de slag? Neem gerust contact op. Sander Steenstraten gaat graag verder met je in gesprek.
