Het voelde als een grote brainstorm: inspirerende verhalen, scherpe discussies en af en toe een uitspraak die blijft hangen. Eén daarvan: “Wachtlijsten lijken te bewijzen dat er behoefte is aan meer van hetzelfde, waardoor we niet ‘out of the box’ kunnen denken.” Juist dat denken buiten de gebaande paden is nodig. Want niet elke cliënt heeft baat bij méér GGZ. Soms is de oplossing te vinden in betere triage, snellere doorverwijzing of ondersteuning buiten de GGZ.
In deze blog deel ik een aantal observaties die tijdens het congres naar voren kwamen, en laat ik zien hoe we bij Vintura op elk van die punten recent projecten hebben uitgevoerd. Zo brengen we de theorie naar de praktijk.
Cruciale GGZ: schaarste vraagt om focus
De zorg voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen, de cruciale GGZ(1) vraagt om scherpe keuzes. De arbeidsmarktkrapte is voelbaar, en de druk op professionals is hoog. Toch is er ruimte voor verbetering. Bijvoorbeeld door administratieve lasten te verlagen, samenwerking met wijkteams te versterken en het werk aantrekkelijker te maken, kunnen we meer doen met minder. Maar dat vraagt om focus: waar zetten we onze schaarse capaciteit in, en waar kunnen anderen het overnemen?
Om deze keuzes goed te kunnen maken, hebben we in opdracht van gemeente, zorgverzekeraar en aanbieders voor een grootstedelijke regio een prognosemodel ontwikkeld dat inzicht geeft in de kloof tussen zorgvraag en zorgaanbod. Dit model maakt het mogelijk om op basis van data te bepalen waar de grootste knelpunten liggen en welke interventies het meeste effect hebben.
Gemeentelijke contractering: van lappendeken naar samenhang
De contractering van Jeugd GGZ is complex. Verschillende eisen, tarieven en systemen maken het lastig om efficiënt te werken. Toch biedt deze diversiteit ook kansen. Door regionaal samen te werken en portfoliokeuzes te maken op basis van inhoud én haalbaarheid, ontstaat ruimte voor duurzame zorg. Niet alles hoeft overal, en niet alles hoeft door dezelfde partij.
Recent hebben we een grote GGZ aanbieder met een scenarioanalyse mogen helpen hier strategische richting in te bepalen. Door verschillende toekomstscenario’s door te rekenen, is inzicht verkregen in welke onderdelen van het zorgportfolio behouden moeten blijven, welke beter kunnen worden overgedragen, en waar samenwerking met andere partijen wenselijk is.
“Wachtlijsten zijn geen signaal om meer van hetzelfde te doen, maar om anders te denken.”
Samenwerking: de cliënt als onderdeel van een ecosysteem
De cliënt is geen losse zorgvraag, maar onderdeel van een netwerk van relaties, omstandigheden en systemen. In de denkwijze van “Ecosystemen voor Mentale Gezondheid” staat die context centraal. Goede GGZ is dus niet alleen een kwestie van behandelen, maar ook van verbinden: met huisartsen, wijkteams, scholen, werk, en familie. Zoals een spreker op het congres het verwoordde: “Het leiden van het leven gaat nou eenmaal ook gepaard met een lange ij.” De GGZ moet dus niet alleen genezen, maar ook begeleiden, ondersteunen en soms gewoon aanwezig zijn.
Om dit ecosysteem goed te laten functioneren, hebben we samen met een GGZ instelling gekeken naar de inrichting van zorgondersteuning. Een onderzoek naar administratieve ondersteuning heeft laten zien dat het verminderen van regeldruk en het beter organiseren van ondersteunende processen direct bijdraagt aan meer tijd voor cliënten en minder frustratie bij professionals.
Van analyse naar actie: samen kiezen
De GGZ heeft de kennis, de data en de ervaring om keuzes te maken. Niet vanuit schaarste, maar vanuit visie. Door strategische scenario’s te ontwikkelen, samen te werken over domeinen heen en te investeren in wat echt werkt, kunnen we de zorg toekomstbestendig maken. Dat vraagt om leiderschap, vertrouwen en het lef om te kiezen, mét oog voor het grotere geheel. En misschien begint dat wel met het erkennen van de groeiende vraag: hoe zetten we ons beperkte aanbod zo effectief mogelijk in, terwijl we ook kijken naar oplossingen buiten de GGZ?
HOE NU VERDER?
De GGZ vraagt om keuzes die werken in de praktijk. Bij Vintura helpen we organisaties om richting te bepalen en oplossingen te realiseren die écht verschil maken. Wilt u hierover verder in gesprek? Neem contact op met Sander Steenstraten.
